Xích Tử
Đài truyền hình VTV1 của đảng lại lải nhải những bình luận thiếu hiểu
biết, mị dân và ngu dân nhằm phục vụ tuyên truyền cho sửa đổi Hiến
pháp.
Trong một phóng sự phát 19 giờ tối 8/4/2013 nhằm minh họa cho cuộc
họp trong ngày của Ủy ban dự thảo sủa đổi Hiến pháp 1992, nhà đài đã
khai thác tối đa hình ảnh một bà tổ trưởng dân phố phải đến tận các hộ
vào ban đêm, ngoài giờ làm việc để phát và thu phiếu góp ý, đồng thời
phỏng vấn một vài “nhân dân” đã được mồi chài phát biểu suy nghĩ về cách
làm này, từ đó đi đến nhận xét và bình luận khái quát rằng, đây là lần
đầu tiên phiếu lấy ý kiến nhân dân về việc sửa đổi Hiến pháp được phát
đến tận hộ gia đình trên cả nước; nhờ vậy, việc lấy ý kiến còn lớn hơn
cả trưng cầu ý dân, vì người dân ngoài việc bày tỏ đồng ý/không đồng ý,
còn được viết nhận xét của mình với sự tham gia của tất cả các thành
viên trong gia đình.
Cùng với việc công bố số lượng 44 triệu lượt ý kiến của nhân dân tổng
hợp đến ngày 32/3/2013, cách thông tin của cái loa ngốn tiền của nhân
dân nhiều nhất đó chứng tỏ một cách làm ngây ngô, hợm hĩnh, kệch kỡm và
xảo trá đến vô sỉ.
Rõ ràng, con số 44 triệu là không thể kiểm chứng được và đã bị nhiều
người nghi ngờ. Đơn cử như trường hợp tôi khi quan sát và làm một khảo
sát nhỏ: tại cơ quan gần trăm con người, không có tổ chức họp góp ý; hỏi
05 gia đình ở gần nơi cứ trú, không có góp ý; hỏi hơn mươi người bạn
thường gặp gỡ quán cóc, không có góp ý. Vị chi, gấn 150 người lớn, chẳng
có ai được một lần tham gia việc trọng đại ngày. Lấy đâu ra tỉ lệ gần
80% công dân như kết quả tổng hợp?
Về chuyện đài VTV1 tối 8/3/2013, có thể xem như một kiểu tuyên truyền
hóa rồ khi cố tình bày tỏ vai trò minh họa phục tùng ý đảng đến mức làm
lộ sự ngu dốt của các nhà báo, bộc lộ quá thật thà mục đích thông tin
mị dân và ngu dân của mình.
Quá dễ dàng để thấy ngay sự thiếu hiểu biết của nhà đài khi so sánh “lấy ý kiến nhân dân” với “trưng cầu ý dân”.
Về thuật ngữ cố định (referendum/plebiscite) và cách giải thích chiết
tự, hai hoạt động này chỉ là một. Trong thông lệ chính trị thế giới,
hoạt động này thường được tiến hành bằng cách bỏ phiếu kín, không bắt
buộc, với các chủ thể là công dân và kết quả chỉ có ý nghĩa tham khảo,
song rất quan trọng. Do tính chất tham khảo, trưng cầu ý dân có giá trị
bắt buộc thấp hơn hình thức phúc quyết toàn dân về những vấn đề lớn của
đất nước như đã được ghi trong Hiến pháp 1946 của Nước VNDCCH.
Công dân, khi tham gia ý kiến qua cuộc trưng cầu, vốn là hoạt động
dân chủ, lại là phiếu kín nên không lo và không bị bất cứ sự kỳ thị, trù
dập nào của các thế lực có lợi ích không phù hợp với ý kiến của công
dân đó.
Khác với cách làm trên, cuộc lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo sửa đổi
Hiến pháp Việt Nam lần này là một hoạt động bắt buộc; người dân bị ép
phải có ý kiến bằng phiếu góp ý mà cả hình thức mẫu cũng như cách phát,
thu không còn dành cho người trả lời phương án lựa chọn nào: không thể
và không dám chọn không đồng ý vì phiếu phải được ký tên mà nếu không ký
thì khi tổ trưởng dân phố lúc thu phiếu cũng đã biết ngay thái độ của
người điền phiếu; không thể không thực hiện việc góp ý vì đã việc góp ý
đã được “nghĩa vụ hóa”. Giống như trong các cuộc bầu cử, những
người không đi bầu sẽ bị gọi tên liên tục qua hệ thống loa công cộng
ngay từ đầu buổi chiều trong ngày; hoặc tổ bầu cử sẽ mang phiếu đến tận
nhà; hoặc tổ bầu cử bầu thay không cần thẻ cử tri. Rủi cho ai nếu sau
những nỗ lực ấy mà vẫn từ chối đi bầu thì không biết bao nhiêu chuyện
nhiêu khê sẽ giáng xuống. Nhờ vậy, Việt Nam là nước kỷ lục về tỉ lệ
người dân đi bầu đến 100%.
Về hình thức mẫu phiếu lấy ý kiến, như đã thấy, tại TP. Hồ Chí Minh, người ta chỉ ghi một phương án đồng ý.
Một chi tiết khác làm căn cứ cho sự so sánh hơn của việc lấy ý kiến
theo nhận xét của đài là sự tham gia của cả nhà. Đúng là dân chủ Việt
Nam. Trong khi trưng cầu dân ý, theo thông lệ nói trên, chỉ hạn chế
trong đối tượng công dân, tức là những người có quyền tham gia bầu cử,
là cử tri; bởi, trưng cầu ý dân là tham khảo ý dân đối với những vấn đề
cực kỳ hệ trọng của đất nước. Khi đài nói cả nhà cùng tham gia góp ý, té
ra cuộc lấy ý kiến mở rộng chủ thể đến cả nam phụ lão ấu cha con chồng
vợ cháu chắt trong gia đình. Có lẽ nhờ vậy mà sau khi thu sổ với chữ ký
của chủ hộ, người ta chỉ cần cộng gộp toàn bộ dân cư của tất cả các hộ
trên địa bàn vào đó là có thể có ngay 44 triệu ý kiến.
Suy cho cùng, người ta bắt buộc nhân dân, mượn nhân dân để làm nên
việc cho mình trong một qui trình không cho dân cái quyền gì hết. Còn
nhân dân, trong vai trò chính trị đích thực của mình thì nói như Nguyễn
Khải, trải qua nhiều chế độ chính trị, không có chế độ nào xem thường,
lợi dụng nhân dân như chế độ này.
Cũng vì xem thường như thế nên trong những ngày này, ngoài sự hài
hước, kệch kỡm ngày càng sâu thêm do cuộc lấy ý kiến sửa đổi Hiến pháp,
người dân còn được hưởng cú lừa của đảng, nhà nước về việc tăng giá xăng
dầu. Quyết định tăng được giải thích là do giá xăng Việt Nam thấp hơn
các nước Đông Nam Á khác, nhất là Campuchea và Lào, dẫn đến buôn lậu;
hơn nữa, quỹ bù lỗ để bình ổn giá mặt hàng này đã hết. Vài ngày sau,
thấy vô lý và biết bị hớ về chuyện buôn lậu, ông Vũ Đức Đam họp báo giải
thích lại là tăng giá không phải để chống buôn lậu. Song ngay trong bản
tin thời sự tối cùng ngày, VTV1 lại phát phóng sự về hiện tượng giảm
buôn lậu xăng qua biên giới Việt Nam – Campuchea.
Sự lúng túng đó cuối cùng đã bị phanh phui qua sự so sánh giá xăng dầu
của một cán bộ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được đăng tải
trên boxitvn.blogspot.com, rằng, giá xăng dầu Việt Nam cao hơn nhiều so
với các nước Đông Nam Á. Và đó là sự thật, thậm chí, trong những ngày
này, giá xăng Việt Nam còn cao hơn so với một số bang của Mỹ.
Sự giả dối, xem thường nhân dân đã trở thành chiến lược. Một Hiến
pháp còn có thể làm được bằng cách mượn tạm vai trò của nhân dân thì cái
giá xăng và vô số những việc khác nữa có nhằm gì.
Xích Tử
