 |
| Công an, dân phòng cưỡng chế thu hòi đất ở Văn Giang 4-2012 |
* MINH DIỆN
(tiếp theo) - Khi công cuộc đổi mới đang trên
đà phát triển, Việt Nam được coi là một “con rồng” của Châu Á, với mức tăng trưởng
7,6% vào năm 1990 và đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo, thì bỗng khựng lại.
Nguyên nhân cũng lại do ông Nguyễn Văn Linh.
Ông
quê Hải Dương, tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi,
phần lớn thời gian hoạt động trong Nam, ở những địa bàn ác liệt, được
dân đùm bọc.
Ông có nhiều kinh nghiệm thực tế, tính ngay thẳng, cuộc sống liêm khiết
, nhưng hạn chế về tầm nhìn ra thế giới bên ngoài. Ông đã có công
phá rào khi làm Bí thư thành ủy thành phố Hồ Chí Minh. Đầu nhiệm kỳ Tổng
bí thư
ông đề ra “ những việc cần làm ngay”, cởi trói cho văn nghệ sỹ,
khuyến khích sáng
tác nói thẳng nói thật, và cởi trói cho nông dân ,cho phép rút ruộng đất
ra khỏi
tập đoàn , sản xuất tư nhân. Nhưng ông lại bị mắc hợm Trung Quốc ở Hội
nghị Thành Đô,
với cái gọi là “ Giải pháp đỏ”. Nói như Nguyễn Văn An : “ Nguyễn Văn
Linh không
phải là con người thực sự đổi mới!” Sau Hội
nghị Thành Đô, ông đã bỏ “những việc cần làm ngay”, xiết lại sợi
dây cơ chế chính sách, đẩy con thuyền đổi mới lùi lại. Ông từ chối
không tham gia nhân sự Đại hội VII
của đảng cộng sản Việt Nam
, dù nhiều người vẫn tín nhiệm .
Bấy
giờ nhiều người đặt niềm
tin và kỳ vọng vào ông Võ Văn Kiệt, người sẽ thay ông Nguyễn Văn Linh
làm Tổng
bí thư, lèo lái con tàu đổi mới vượt thác mạnh mẽ hơn. Ông Nguyễn Văn
Linh cũng đánh giá rất cao Võ Văn Kiệt, người từng sát cánh bên ông
trong những năm chống Pháp, chống Mỹ ở miền
Nam, cùng gồng mình xé rào đưa kinh tế Sài Gòn bứt lên từ vực thẳm,
làm tiền đề cho công cuộc đổi mới cả nước, cũng
là người đồng quan điềm giao quyền sở hữu ruộng đất cho nông dân. Nhưng
Nguyễn Văn Linh lại là người ngăn cản Võ Văn Kiệt làm Tổng bí
thư . Lời phát biểu thiếu căn cứ : “ Không cần phải chống tham
nhũng ở đâu xa,mà hãy chống tham nhũng
ngay trong nhà vợ con Thủ tướng!” của
ông trong một hội nghị bàn về chống tham
những gây sốc, làm xôn xao dư luận. Ông Võ
Văn Kiệt đã hai lần viết thư gửi Bộ chính trị, để nghị làm sáng tỏ.
Trong lá thư đó có đoạn : “ Nếu tôi như anh Nguyễn Văn
Linh nói, thì tôi không còn xứng đáng là một Uỷ viên bộ chính trị, thậm
chí một
đảng viên!”.
 |
| Hội nghị Thành Đô - 9/1990 |
Khi sắp qua đời ông Nguyễn Văn
Linh ân hận về lời phát biểu của mình,
và ông bộc bạch: “ Anh Sáu Dân là người rất tốt, rất năng động, nhưng tôi sợ
anh đổi mới quá đà mắc sai lầm!”
Đại hội VII của đảng công sản Việt
Nam
bầu Đỗ Mười làm Tổng bí thư. Ông từng
được Lê Duẩn tin tưởng giao nhiệm
vụ thay Nguyễn Văn Linh làm Trường ban cải
tạo trung ương, thực hiện chiến dịch đánh tư sản ở Sài Gòn 1979, biến
“Hòn ngọc
viễn đông” thành “ kho phế liệu !” Khi
làm Tổng bí thư, Đỗ Mười trung thành với
đường lối Lê Duần, muốn xóa sạch quyền sở
hữu tư nhân. Trong bối cảnh Liên Xô sụp đổ, Đông Âu tan rã,
chủ nghĩa xã hội lung lay tận gốc, Đỗ Mười vẫn nêu cao “tinh thần
bôn-sê-vích”, không chấp nhận quan điểm của Võ Văn Kiêt , là thay
đổi
Hiến pháp theo hướng trao quyền sở hưũ ruộng đất cho nông dân. Đỗ Mười
gắn chặt tư duy của mình vào tư tưởng của người
tiền nhiệm Lê Duẩn : “ Làm chủ tập thể
là tinh thần cơ bản , là nội dung nhất quán, và sở hữu toàn dân là cốt
lõi của chủ nghĩa xã hội!”
Ông khẳng định: “ Trước sau gì cũng tới
đó nên về đất đai vẫn để nguyên như Hiến
pháp 1980!”
Quan điểm cùa Đỗ Mười được Đào Duy Tùng nhiệt
liệt ủng hộ. Thay mặt Ban bí thư , ngày 14-4-1993, khi chuẩn bị đưa dự thảo Luật đất đai ra lấy ý
kiến nhân dân, Đào Duy Tùng huấn thị : “
Phải làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nắm được quan điềm cơ bản của đảng
và nhà nước ta: Toàn bộ đất đai đều thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước thống nhất
quản lý. Nhà nước chỉ giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng , không cho
mua bán đất...” Đào Duy Tùng chỉ thị : “
phải theo dõi sát sao trong quá trình thảo luận , kịp thời uốn nắn những lệch lạc
trong quá trình thảo luận!”
Với
sự lãnh đạo của đảng chặt chẽ
như vậy, việc lấy ý kiến chỉ là hình thức, nhiều người có quan điềm tư
hữu đất đai
như ông Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải, phải im lặng
trước vấn đề nhạy cảm đó. Và nội dung bản Hiến pháp 1992, thuộc quyền
Tổng bí thư Đỗ Mười, quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân. Không
thành công trong việc sửa đổi Hiến pháp,
ông Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải và một số người đã cố gắng cho ra đời
Luật
đất đai 1993 cởi mở hơn, với khái niệm 5 quyền: Quyền Sử dung, quyền
chuyển nhượng,
quyền thừa kế, quyền thế chấp, và quền cho thuê đất. Đây là một bước
tiến đáng kể so với những Luật
đất đai trước.
Nhưng
người dân không thật phần khởi, bởi Luật đất đai 1993 đề ra quy định
hạn điền và thời hạn giao đất,
trong khi Điều 18 Hiến Pháp 1992, quy định giao đất ổn định lâu dài cho
dân . Hạn điền và
thời hạn giao đất là đặc trưng và ranh giới để phân biệt sở hữu tư nhân
và tập
thể . Luật đất đai quy định hạn điền và thời gian giao đất đề giữ vững
cái cốt
lõi “Sở hữu toàn dân” . Trên mở dưới thắt, đầu cởi đuôi trói, là những
thủ pháp
quen thuộc của đảng. Người dân vẫn không
được tự do suy nghĩ trên mảnh đất của mình. Ngược lại, với các thủ
pháp thắt mở như
vậy , dễ đẻ ra các thủ tục hành chính rườm
rà, thiếu minh bạch hành dân. Có những điều luật không nhất quán, mà
chồng chéo, thậm chí đối
chọi nhau, hậu quả cũng đổ lên đầu dân. Dù mảnh đất của
cha ông để lại, đất khai hoang, hay đất sang nhượng đúng pháp luật theo
Bộ luật dân sự quy định, nhưng theo Luật đại lại phải
qua chính quyền làm thủ tục cho thuê đất
có thời hạn, khi chuyển nhượng, hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng phải
đóng 100%
tiền sử dụng đất. Người dân đã phải đóng thuế hai lần trên cùng một mảnh
đất của
mính.
Vậy
mà Tổng bí thư Đỗ Mười vẫn cho rằng
đã là quá mở. Ông cho rằng đó là nguy cơ
đi trệch định hướng xã hội chủ nghĩa. Trên tinh thần đó, ngày 14-10-1994, Quốc
hội ban hành Pháp lệnh về quyền và nghĩa vụ của cá nhân và tổ chức trong nước sử
dụng đất, và ngày 13-2-1995, Chính phủ
ban hành Nghị định 18, theo đó, tổ chức, cá nhân trong nước không được
thừa kế, chuyển nhượng, thế chấp quyền sừ dụng đất như trước . Nguyên tắc bất hồi tố trong
dân sự không được áp dụng, tất cả các tổ chức được giao đất phải chuyền sang
thuê đất, và chỉ được thế chấp tài sản trên đất. Sợi giây quản lý đất đai xiết
chặt hơn.
Nghị định 18, như một tác nhân làm sụp đổ ngành kinh doanh bất động sản,làm thất thu ngân sách hàng ngàn
tỷ đồng, làm hàng loạt doanh nghiệp sau một đêm thức dậy trắng tay, nhiều doanh
nghiệp chết tức tưởi như công ty Minh Phụng, Epco, Tanimex ở thành phố Hồ Chí
Minh.
 |
| Nông dân Vụ Bản (Nam Định) đấu tranh chống cưỡng chế thu hồi đất nông nghiẹp |
Tháng 12-1997, ông Đỗ Mười kết thúc nhiệm kỳ
Tổng bí thư, để lại hậu quả tày đình đó, nhưng vẫn chễm chệ trên ghế cố vấn, giữ vai trò phán quyết mọi chủ trương đường lối.
Người kế nhiệm là Lê Khả Phiêu có công phá cái
“Vòng kim cô” , và ông đã phải trả giá. Nông Đức Mạnh làm hai nhiệm kỳ Tổng bí thư, đó
là thời kỳ uy tín cùa Đảng cộng sản Việt Nam tụt dốc nhất kể từ khi được
thành lập. Ông không đưa ra được bất kỷ một chính sách mới nào có lợi cho dân
cho đảng, ngoài việc lập đường dây nóng
với Trung Quốc, một câu nói nổi tiếng “ Ở Việt Nam al cũng là con cháu Bác hồ!”và
vụ tai tiếng PMU 18. Trong thời gian đó, luật đất đai đã 5 lần thay đổi, đều theo hướng
hạn chế bớt quyền lợi của dân, tăng quyền
cho chinh phủ. Ví dụ, Điều 27 , Luật đất đai 1993 ghi: “ Trong trường hợp thật cần thiết, nhà nước mới thu hồi
đất đang sử dụng của người thuê đất vảo mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc
gia, lợi ích công cộng, thì người bị thu hồi được đền bù thiệt hai”. Luật đất
đai 1998 vẫn giữ nguyên như vậy, nhưng Luật đất đai 2003, lại cho chính quyền
thêm quyền : “Thu hồi đất để phát triển kinh tế!” Điều 20, Luật đất đai năm 1993, quy định : “ Khi
hết thời hạn giao đất, nếu người sử dụng đất có nhu cầu tiếp tục sử dụng, và
trong quá trình sử dụng đất chấp hành đúng pháp luật về đất đai thì được nhà nước
giao đất tiếp tục sử dụng” Năm 1998 vẫn
giữ nguyên điều này, nhưng Luật đất đai 2003, tại khoản 10, điều 38, quy định :
“Nhà nước thu hồi những phần đất không được gia hạn khi đã hết hạn”.Năm 2007,
Chính phủ ban hành Nghị định 84, Bộ tài nguyên và môi trường ra thông tư 06,
càng mở rộng đường thu hồi đất cùa dân.
 |
| Oan khốc Đoàn Văn Vươn |
Với điều
mục đích thu hồi đất để “phát triển kinh tế” và với quyền
được “thu hồi những phần đất không được
gia hạn”, chính quyền hoàn toàn lảm chủ đất đai, dân chỉ còn nghĩa vụ
phải thi hành. Những mảnh
sổ đỏ, sổ hồng trở nên vô giá trị. Chính
quyền từ huyện đến trung ương có thể thu hồi bất cứ lô đất, vùng đất nào
mà họ
muốn, chỉ cần vẽ một bản đồ quy hoạch và làm một dự án phát triển kinh
tế. Khu
công nghiệp, khu chế suất, khu du lịch, khu đô thị mới, nhà hàng, khách
sạn , sân Golf. Những quyết định thu hồi đất, luôn thòng sẵn một điều
khoàn đe dọa lệnh cưỡng chế
, được ban hành dễ như trở bàn tay.
Với những quyết định thu hồi đất ấy,
người ta đền bù cho dân giá quy định,
mang tính tượng trưng, rồi làm dự án này, dự án nọ, phân nền phân lô bán với
giá gấp ngàn lần. Nhiều doanh nhân kinh
doanh bất động sản trở thành các đại gia, ngất ngưởng trên những mảnh đất đẫm
mô hôi xương máu của người nông dân. Các
nhóm lợi ích bu vào đất. Đất là miếng mồi béo bở nhất của các quan tham. Người
nông dân trắng tay, trở thành kẻ làm thuê làm mướn, đi bán vé số, thậm chí đi
ăn xin .
Nạn
nhân Đoàn Văn Vươn, là một điển hình cùa “Sở hữu toàn dân” đất đai. Các
quan
chức huyện Tiên Lãng đã vận dụng điều khoản “thu hồi những phần đất
không được
gia hạn” để ra quyết định thu hồi 19,5 ha đầm tôm của anh. Anh Vươn
không chấp nhân, họ ra lệnh cưỡng chế trái phép, dẫn đến vụ án “giết
người và chống người thi hành công vụ”.
Cuộc cưỡng chế lửa khói ở Văn
Giang, gạch đá ở Đông Triều , và 70% trong tổng số đơn khiếu kiên hiện nay cũng
từ những bất cập của chính sách đất đai.
 |
| Sơ đồ dự án Ecopark Văn Giang lộ rõ hình SÂU KHỔNG LỒ ĂN ĐẤT (hình bắt gặp ngẫu nhiên trên Internet. Lạ!) |
Nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An đã viết trên Vietnannet :
“ Công nhận sở hữu
tư nhân, bãi bỏ chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, bãi bỏ chế độ 'đảng
chủ', áp
dụng tam quyền phân lập, thực hiện nguyên tắc tranh cử, công khai minh
bạch...”. Nhưng hình như cũng như những người khác, ông Nguyễn Văn An
đưa ra những phát biểu khảng
khái như vậy mà các nhà lãnh đạo đương chức đương quyền, những nhóm lợi
ích vẫn coi như gió thoảng qua.
Đảng
cộng sản Việt Nam đang tổ chức lấy
ý kiến rộng rãi về việc sửa đổi Hiến pháp và Luật đất đai. Nhưng có thật
sự cầu thị, thực lòng cần dân chủ hay không lại là chuyện kác!
Đất
đai là một nguồn lợi tiềm tàng, đồng thời
cũng ẩn chứa nhiều mâu thuẫn. Đất không biết nói nhưng hồn dân là hồn đất. Khi
đụng chạm đến cõi xâu xa ấy phải có tâm thức chân thành. Mọi sự lừa dối, áp đặt
sớm muộn cũng bị phơi bày. Khi luật pháp không rõ ràng, thiếu minh bạch, nhiều bất công thì đất
đai chính là cái mầm sinh ra bất ổn cho toàn xã hội. Nhưng điều trớ
trêu là sự bất ổn đó lai do chính quyền móc nối với đại gia gây nên, chỉ
vì lợi ích cá nhân và phe nhóm.
Bao đời
nay, nông dân đứng lên đấu tranh chỉ vì ruộng cày, chỉ vì bát cơm manh
áo. Nay kẻ nào chiếm đoạt đất của nông dân thì dù ở thể chế chính trị
nào cũng trở thành kẻ thù của nông dân. Đó là quy luật. Quyền lực, trong
chừng mực, hoàn ảnh nào đó có thể bắt, trói người nông dân ngay trên
luống cày của họ. Nhưng đến lúc mà sự chịu đựng đã dồn đến chân tường,
nông dân sẽ bắt trói kẻ thù. Dù sao, người dân vẫn còn chút hy vọng đến
lúc nào đó đảng, nhà nước thật sự muốn nghe ý kiến của
dân, muốn cởi trói cho dân, để trên mỗi luống cày nở rộ mùa màng.
M.D 
