Sáng thứ 3, ngày 19-03-2013, Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Trung tâm
Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam đã phối hợp với trường Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn để tổ chức buổi thuyết trình mang tên “Quan
hệ Quốc tế mới của Nhật Bản – Với trọng tâm về mối quan hệ Trung – Nhật –
Mỹ và khu vực Đông Nam Á”.
Phần thuyết trình chính được thực hiện bởi hai giáo sư của Đại học
Keio, Nhật Bản. Mở đầu buổi nói chuyện, Gs. Yoshihide Soeya đã gửi đến
cử tọa những phân tích về sự trỗi dậy của Trung Quốc và phản ứng của
Nhật Bản, cùng hàm ý của những diễn biến này đối với an ninh khu vực
Châu Á – Thái Bình Dương. Ngay sau đó, Gs. Yasushi Watanabe đã trình bày
những cam kết văn hóa của Nhật Bản khi thực hiện chiến lược “Quyền lực
mềm”. Từ những phân tích chi tiết về quá trình hình thành bối cảnh hiện
tại của mối quan hệ giữa Trung – Nhật – Mỹ và các nước ASEAN, các diễn
giả đã đưa ra hai thông điệp đáng lưu ý.
Trước tiên, là mối lo dai dẳng của Nhật Bản trước sự trỗi dậy của
nước Trung Hoa như một cường quốc kinh tế, quân sự đang cố thổi phồng
chủ nghĩa dân tộc cực đoan và những hận thù về quá khứ điếm nhục. Diễn
giả nhiều lần nhấn mạnh rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc đang trở thành
mối đe dọa không chỉ dành riêng cho Nhật Bản, mà cho toàn bộ khu vực
Đông Á và ASEAN. Nghiêm trọng hơn, khi chủ nghĩa dân tộc cực đoan ở
Trung Quốc đã không tự nhiên bùng nổ, mà là thành quả của một chiến lược
tuyên truyền dài hơi được Đặng Tiểu Bình khởi động từ 40 năm trước, khi
Bắc Kinh bắt đầu bình thường hóa quan hệ với Nhật Bản để lợi dụng nguồn
vốn từ nước này.
Thứ hai, do những di sản tâm lí và luật định từ cuộc thế chiến không
cho phép nước Nhật dứt khoát theo đuổi giải pháp tự cường quân sự, và vì
nhận định rằng sự trỗi dậy của bá quyền Trung Quốc là một mối nguy
chung cho khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, người Nhật chủ trương giải
quyết vấn đề an ninh của mình bằng sự liên minh với Hoa Kỳ và các quốc
gia khác trong khu vực.
Theo giáo sư Yoshihide, trước đây, trong chính sách an ninh của mình,
Nhật Bản tập trung thiết lập ba “lớp” phòng thủ. “Lớp” ngoài cùng, sự
phòng thủ ở tầng quốc tế, đến từ những đóng góp của Nhật Bản cho an ninh
toàn cầu về kinh tế và ngoại giao. Lớp phòng thủ thứ hai là khối liên
minh quân sự giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ. Và thứ ba, là sự tự lực an ninh
của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, vốn luôn bị hạn chế.
Hiện nay, đã có thêm một trọng tâm trong chính sách an ninh của Nhật
Bản. Đó là việc thiết lập bức tường liên minh với các nước Đông Á và
Đông Nam Á, vốn đang chia sẻ cùng mối lo ngại trước thái độ hung hăng
của Bắc Kinh. Nhật Bản, vì không có khả năng can thiệp quân sự, sẽ tập
trung sử dụng các “công cụ mềm”, để thiết lập một “quyền lực mềm” và xây
dựng “an ninh mềm”. Vì đây là một vấn đề sinh tồn với Nhật và các nước
đang bị đe dọa bởi sự trỗi dậy của đế chế Trung Hoa, các nước này cần
sớm hình thành một tiếng nói chung, một tư duy chung về vấn đề Trung
Quốc. Cần tăng cường chia sẻ quan điểm để xóa bỏ những nghi ngại về
nhau, và tiến tới đồng thuận. Đó chính là lí do của phần thuyết trình kế
tiếp: “Quyền lực mềm và cam kết văn hóa của Nhật Bản”, được trình bày
bởi giáo sư Yasushi.
Nhật Bản có thành công trong dự định thiết lập một “quyền lực mềm”
trong khu vực, và thậm chí trong lòng dân tộc Trung Quốc hay không ? Lúc
này, còn quá sớm để chúng ta tiên đoán. Chỉ biết chắc một điều: đối với
người Việt Nam, “quyền lực mềm” của người Nhật sẽ khác hẳn “quyền lực
mềm” đến từ “nước lạ”. Khác với Trung Quốc hung hãn, nước Nhật của thế
kỉ 21 chẳng có lí do gì để xâm hại chủ quyền, danh dự và kinh tế Việt
Nam. Trong khi nước Trung Hoa còn chìm đắm trong sự bất lương, phi nhân
cùng thói độc tài, bạo lực và độc quyền lẽ phải, người Nhật đã tiếp thu
sâu sắc những giá trị tiến bộ của loài người. Đối với Việt Nam, Nhật Bản
còn là tấm gương sáng về sự thành công được dựng trên một đồng thuận
dân tộc mạnh, những cố gắng chung và lòng yêu nước. Vậy nên những sản
phẩm văn hóa của Nhật Bản, khi được nhập khẩu một cách đúng đắn vào Việt
Nam, sẽ chỉ mang lại sự tiến bộ. Trong khi đó, tiến trình Hán hóa không
những mang theo nguy cơ mất nước thường trực, mà còn giam hãm tư duy
Việt trong nô lệ, lạc hậu và u mê.
Với tất cả những lí do đó, sao ta không hoan nghênh “quyền lực mềm” đến từ xứ sở mặt trời mọc ?
[ Facebook Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đưa tin và bình luận ]