Nguyễn Mộng Hoài
Vụ Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang bị xử oan sai, thụ án đến mười năm,
mới được minh oan, dù có đau lòng nhưng dẫu sao Nguyễn Thanh Chấn còn
sống và được đoàn tụ với gia đình, nhưng hậu quả đẻ lại cho gia đình anh
thì vô cùng nặng nề, chắc chắn không có sự đền bù nào khỏa lấp. Cũng
như cách nay hơn nửa thế kỷ, cuộc giảm tô cải cách ruộng đất "cách mạng
ruộng đất, đưa ruộng đất về tay người cày 1955 - 1956", tuy đã được sửa
sai, nhưng dư âm của nó vẫn còn dai dẳng và sự đền bù của Nhà nước đối
với hàng chục nghìn gia đình bị oan sai không thấm tháp vào đâu.
Cùng thời gian ấy, vụ "Nhân văn giai phẩm", các vụ "cải tạo tư sản
thành phố, hợp tác hóa nông nghiệp...cũng gây ra không biết bao nhiều
oan trái giội lên đầu dân, trong đó phần lớn lại là dân "chí cốt" của
Đảng Cộng sản. Tuy nhiên, dân tộc Việt Nam vốn là một dấn tộc đại lượng,
lương tri và sáng suốt, không bao giờ muốn mua thù chuốc oán với thế
lực này nọ và cá nhân người này người kia, chỉ có những kẻ mất hết lương
tri, mất hết tính người và vì quyền lợi ích kỷ mới "hay thù dai" mà
thôi.
Dư luận nói chung rộ lên trong những ngày này về vụ án oan 10 năm đối
với Nguyễn Thanh Chấn làm thức tỉnh nhiều điều cơ bản về nền tư pháp,
về hệ thống luật pháp của nước ta và nhất là về hiểu và thi hành luật
pháp. Nguyên tắc cơ bản của luật pháp ở bất kỳ nước nào, nhất là ở các
nước đã và đang xây dựng nền pháp trị dân chủ, đặc biệt là "định hướng
xã hội chủ nghĩa" và cố công xây dựng chủ nghĩa xã hội, thì luật pháp
lại vì quyền lợi của dân, bảo vệ dân là "tối thượng" bảo đảm công bằng
xã hội.
Tuy nhiên, 68 năm có chế độ mới, cả đất nước được thống nhất, các thế
lực thù địch phải "thua" nhân dân Việt Nam, mà đến giờ chúng ta mới
tiếp tục xây dựng luật và tổ chức thi hành luật. Song luật pháp nước ta
xây dựng chưa thật sát với thực tế cuộc sống của nhân dân trong từng vụ
việc, trong từng thời kỳ nên nhiều bộ luật vừa mới được thông qua chưa
ráo mực, chưa có văn bản dưới luật được ban hành thì đã "bị sửa đổi" và
nhìn chung thì "luật pháp chưa phải là của toàn dân" vẫn có một số thế
lực, nhất là các nhóm lợi ích còn ngang nhiên đứng trên luật, còn chỉ
đạo thi hành sai luật.
Cho nên mới sinh ra hàng chục nghìn vụ án oan trong những năm qua.
Thật ra, có sai thì có sửa và sửa tốt thì vẫn thu phục lòng dân, nếu cứ
nhơn nhơn trơ ra như gỗ đá và "đá quả bóng trách nhiệm" sang sân người
khác thì, án oan vẫn có thể còn tồn tại, thâm chí có thể còn nghiêm
trọng hơn vụ Nguyễn Thanh Chấn.
Các phương tiện thông tin đại chúng trong đó có hệ thống của Đài
Tiếng Nói Việt Nam cực chẳng đã phải đưa chi tiết về vụ này, song đại
diện cho dư luận phải nêu được các vấn đề cốt lói, phanh phui đúng vấn
đề, không nên "vòng vo Tam Quốc", cuối cùng thì chẳng rõ trách nhiệm
thuộc về cá nhân hoặc tổ chức nào, thuộc về cấp nào, có thuộc về "chỉ
đạo toàn diện và tuyệt đối không ?"
Nghe Đài, người ta có thể hiểu trách nhiệm vụ Nguyễn Thanh Chấn thuộc
về một tập thể, chứ không thuộc về một cá nhân nào. Vậy thì thay mặt
cho Tòa nhân danh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đứng tuyên án
trong mỗi phiên tòa là ai, chẳng lẽ là cả một tập thể cả Chánh án, Phó
chánh án, thầm phán chuyên nghiệp và thẩm phán nhân dân, có khi cả người
làm chứng nữa...Thì "cái tập thể ấy khi gây ra oan sai và người oan sai
được minh oan, kèm theo đó là thực hiện Luật đền bù cho người bị oan
sai, ví du như đền tiền chẳng hạn lại rút tiền từ "ngân khố quốc gia" mà
đền, cá nhân chẳng ai liên quan. Không công bằng. Ai gây ra khuyết
điểm, hoặc chịu trách nhiệm chính trong khuyết điểm ấy phải gánh lấy hậu
quả, không thể để "Nhà nước" phải ghé lưng gánh chịu. Vì tiền Nhà nước
là tiền của nhân dân góp lại. Tại sao lại lấy tiền của nhân dân để đền
bù oan sai, vì có phải nhân dân gây ra oan sai đâu. Cái "lý của Người
Mèo" là như vậy.
Trong vụ Nguyễn Thanh Chấn, có nhiều cái có thể đền bù bằng lời xin
lỗi, bằng vật chất thỏa đáng, tuy không thể nào bù đắp được những mất
mát mà anh Nguyễn Thanh Chấn phải chịu đựng suốt mười năm ròng, song
cũng phần nào lấy lại sự công bằng. Theo chúng tôi, có nhiều cái không
thể nào lấy gì đền bù được. Hàng vạn người, trong đó phần lớn là đảng
viên bị xử trí oan, có nhiều trường hợp bị tử hình, vậy lấy gì để đền
bù? Mà có muốn đền bù cũng không thể đền bù ?
Lấy cái gì đền bù mạng sống cho Bà Nguyễn Thị Năm, một người có lòng
cho con trai đi bộ đội kháng chiến, có lòng bỏ của cải nhiều khi nuôi
đến hàng trung đoàn bộ đội ta ? Lấy gì đền bù cho các ông Vũ Văn Xy, cựu
chi ủy viên, Chủ tịch UBKCHC xã, ông Nguyễn Đức Chử, cựu chi ủy viên,
trưởng ban dân vận, địch vận, thông tin tuyên truyền xã, ông Nguyễn Đức
Thụy, tổ trưởng tổ tình báo của Việt Minh trong kháng chiến chống Pháp ở
quê tôi, ông Nguyễn Đức Thuyết, đảng viên...đã cùng các nhân sĩ trí
thức của làng lên tận Thống xứ Bắc Kỳ hồi tạm chiếm đấu tranh ngăn cản
thắng lợi ý đồ địch giàn quân san ủi cả làng làm "vành đai trắng" để trả
thù Việt Minh khi tấn công đồn bốt địch ?
Đến Cải cách ruộng đất, ông Vũ Văn Xy bị đấu tố ghép tội và bị xử tử
ngay tai tòa án nhân dân đặc biệt, ông Nguyễn Đức Thuy bị "Đội truy
bức" và cũng bị xử chết, ông Nguyễn Đức Chử bị án tù 20 năm (sửa sai lại
về làm Đội trưởng đội sửa sai). Ông Nguyễn Đức Thuyết cũng bị đi tù
"cải cách" một thời gian....Những vụ tày trời ấy sau khi phát hiện sai
lầm, chính Bác Hồ của chúng ta đã rơi nước mắt nhận lỗi trước dân và
Trung ương Đảng ra Nghị quyết chuyên đề về sửa sai, đã trong một năm ổn
định tình hình. Dân Việt Nam lấy lại lòng tin vào Đảng và đến năm 1958
đua nhau hưởng ứng phong trào hợp tác hóa nông nghiệp...Giá bây giờ
trước sự suy thoái cùng kiệt nền kinh tế, trước thất thopats hàng triệu
nghìn tỷ đồng vốn Nhà nước, có ai là người đứng đầu chịu nhận lỗi và từ
chức trước dân đâu. Việt Nam không thiếu người tài. Những ai làm sai cứ
chịu từ chức lập tức có người tài đức lên thay !
Nhân vụ Nguyễn Thanh Chấn, chúng tôi muốn nêu lại một số sự kiện lịch
sử ấy để thấy rằng, nhân dân ta vô cùng tốt, vô cùng độ lượng, song
nhân dân ta cũng vô cùng sáng suốt, và thông minh. Nhưng đồng thời nhân
dân cũng có những đòi hỏi khắt khe và là sức mạnh không thể lường trước
khi toàn dân đoàn kết để thay đổi, để dẹp bỏ những áp bức bóc lột đè đầu
cưỡi cổ họ. Lịch sử hàng nghìn năm đã chứng minh rõ ràng điều này.
Vậy thì vụ Nguyên Thanh Chấn (và có thể còn nhiều vụ khác nữa), nhân
dân chưa chấp nhận sự nhận lỗi chung chung của cơ quan (ấy là chưa nói
đến lời nhận lỗi ấy cứ vòng vo đổ tại khách quan) mà từng cá nhân chịu
trách nhiệm điều tra, lấy tài liệu dẫn đến kết tội Nguyễn Thanh Chấn
phải dũng cảm nhận lỗi thậm chí phải đến tận nhà gặp anh Chấn và gia
đình anh ấy mà nhận lỗi. Chắc chắn, mặc dù bị oan khổ mười năm, anh Chấn
và gia đình anh sẵn sàng tha thứ cho người mắc lỗi lầm đối với anh ấy.
Vì cái được lớn nhất đối với Nguyễn Thanh Chấn là được minh oan và được
tự do...
Nguyễn Mộng Hoài
